Sức khỏe bị ảnh hưởng trong mùa đông
Vào mùa đông, vấn đề sức khỏe thường bị ảnh hưởng nhiều hơn so với các mùa khác trong năm vì yếu tố gây nên sự nhiễm bệnh gia tăng từ thời tiết mưa lạnh, ẩm thấp. Đây cũng là điều kiện và thời cơ tiện lợi dẫn đến tình trạng dễ lây virút và vi khuẩn ở trong nhà, giữa người này với người khác. Trên thực tế, trọng điểm Kiểm soát và ngừa Dịch bệnh CDC (Centers for Disease Control and Prevention) khuyến cáo, nhiều trường hợp bệnh nhân tử vong ở mùa đông hơn là mùa hè. Theo thống kê ghi nhận, nhàng nhàng các trường hợp tử vong hàng ngày trong mùa đông xảy ra vào tháng 12, tháng 1 và tháng 2; thường cao hơn mùa hè vào tháng 6, tháng 7 và tháng 8.
Để bảo vệ sức khỏe trong mùa đông trước sự chuyển đổi của thời tiết từ nắng nóng của mùa hè sang mưa lạnh, ẩm ướt việc đơn giản nhất mà mọi người ít để ý là phải đội mũ và cài nút áo khoác đang mặc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt vì sự giá lạnh và gia tăng thân nhiệt là một mối đe dọa khá hiểm nguy.
Một việc tưởng hình như đơn giản là trong thời tiết lạnh giá của mùa đông, nếu không mặc áo khoác có thể gây cảm lạnh, Đồng thời việc đội mũ cũng rất cần thiết vì hồ hết nhiệt độ của thân thể thường thoát ra khỏi đầu, cái đầu không phải là sắt để ngăn trở được.
Đồng thời cũng không nên tránh tập thể dục trong thời tiết giá lạnh vì tập thể dục luôn luôn quan trọng đối với vấn đề sức khỏe, có thể nói đây là liều thuốc giải độc cần thiết từ sự ngơi nghỉ không đi ra ngoài nhà và có nhiều thời gian không hoạt động thể lực ở trong nhà.
Trên thực tiễn, có rất nhiều bệnh tật có thể có nguy cơ phát triển vào mùa đông, bởi vậy điều quan trọng nhất là phải vậy tránh mọi nhân tố có khả năng lây nhiễm; cụ thể là nên thực hành các vấn đề đơn giản là tránh xa những người bệnh và đám đông không cấp thiết, rửa tay thẳng băng với nước sạch và xà phòng.
toàn bộ những người trưởng thành nên tiêm vắcxin phòng bệnh cúm
song song cũng nên lưu ý việc làm thế nào để tránh xa các mối nguy hiểm khác gây nên sự cảm lạnh bao gồm cả việc vô cùng thận trọng khi vượt qua băng giá và không làm việc quá sức trong môi trường này. Trong mùa đông, đối tượng có nhiều nguy cơ bị ảnh hưởng dẫn đến dễ mắc một số bệnh thường gặp là con trẻ và người trên 50 tuổi; thành thử các đối tượng này cần phải được bảo vệ bằng những biện pháp cấp thiết.
Lời khuyênc ủa bác sĩ
hiện chuẩn bị kết thúc mùa thu và tiết lập đông sẽ diễn ra vào những ngày đầu tháng 11 sắp đến. nên chi vấn đề sức khỏe của đối tượng trẻ thơ và người cao tuổi bị ảnh hưởng do nguy cơ mắc các bệnh phổ thông bình thường trong khí hậu mưa lạnh, ẩm ướt của mùa đông là điều không thể tránh khỏi nếu không được dự phòng. Phần lớn con nít tại nước ta đã được bảo vệ qua chương trình tiêm chủng mở mang đối với các loại vắcxin phòng bệnh quy định, còn đối tượng người lớn, nhất là người từ 50 tuổi trở lên cũng cần lưu ý thực hiện việc tiêm chủng một số loại vắcxin cấp thiết như vắcxin phòng bệnh cúm, zona, uốn ván, bạch hầu, ho gà, phế cầu khuẩn vì rất có thể dễ bị nhiễm bệnh trong thời điểm này. Phòng bệnh vẫn là vấn đề quan trọng hơn chữa bệnh, do vậy hãy hành động để bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân mình và người nhà trong gia đình.
Bảo vệ người trên 50 tuổi bằng vắcxin
Ở trẻ nít, việc bảo vệ các bệnh phổ thông bình thường đã được thực hành theo chương trình tiêm chủng mở rộng với các loại vắcxin phòng bệnh cấp thiết. Đối với người lớn trên 50 tuổi, các trọng điểm Kiểm soát Bệnh tật khuyến cáo rằng những ngày vui của mùa hè đã đi qua, cần chuẩn bị để bảo vệ sức khỏe trong mùa thu đông diễn ra khá dài ngày; nên cân nhắc thực hiện việc tiêm chủng các loại vắcxin cần thiết để phòng bệnh và thậm chí chúng có thể ngăn ngừa được trường hợp tử vong đáng tiếc. Trên thực tại, quá trình lão hóa làm suy yếu hệ thống miễn nhiễm là điều đương nhiên, theo đó con người có thể có nguy cơ cao mắc nhiễm một số bệnh tật phổ quát. Chính do vậy người từ 50 tuổi trở lên được khuyến cáo nên thực hiện việc tiêm chủng một số loại vắcxin cấp thiết theo sự tham vấn, hướng dẫn của trọng điểm Kiểm soát Bệnh tật gồm vắcxin phòng bệnh cúm, bệnh zona, bệnh uốn ván - bạch hầu - ho gà, bệnh nhiễm phế cầu khuẩn.
Vắcxin phòng bệnh cúm:
thảy những người trưởng thành nên tiêm vắcxin phòng bệnh cúm, điều này đặc biệt quan trông đối với người cao tuổi và người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, suyễn và bệnh tim... Những người này có nguy cơ bị các biến chứng xảy ra chiếm tỷ lệ cao hơn nếu mắc bệnh cúm.
Đừng nghĩ rằng mắc bệnh cúm chỉ là một vấn đề gây quấy quả nhỏ, không đáng kể nhưng chính bệnh lý này có thể dẫn đến tử vong rất đáng tiếc. Theo thống kê của trọng tâm Kiểm soát và đề phòng Dịch bệnh Mỹ, mỗi năm sơn hà này có hàng triệu người mắc bệnh cúm, hàng trăm ngàn người phải vào bệnh viện để điều trị và hàng ngàn hoặc hàng chục ngàn người bị tử vong vì bệnh cúm.
Tại nước ta, theo Cục Y tế đề phòng thuộc Bộ Y tế, các chủng cúm mùa lưu hành đốn bây giờ bao gồm cúm A(H1N1), cúm A(H3N2) và cúm B. Đặc biệt cúm A(H1N1) khá phổ thông chiếm tỷ lệ 20 - 50% các trường hợp mắc cúm; triệu chứng thể hiện đặc trưng giống như khi mắc các chủng cúm mùa khác gồm sốt cao, chảy nước mũi, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho, đau họng... Ở những người có sức đề kháng kém như người cao tuổi, con nít và nữ giới có thai; người có bệnh mãn tính như suy thận, đái tháo đường... có thể có diễn biến nặng như bị viêm phổi, suy hô hấp và thậm chí dẫn đến tử vong.
Bệnh cúm dễ lây lan qua đường hô hấp, người lành có thể mắc bệnh trực tiếp khi hít phải giọt nước mũi, nước miếng khi người bệnh hắt xì, ho hoặc gián tiếp qua bàn tay khi cầm nắm các vật dụng có nhiễm nước mũi, nước bọt của bệnh nhân như ở thành giường, tay nắm cửa, điện thoại... hoặc do dùng chung dụng cụ với bệnh nhân như cốc chén, bát đũa, thau chậu...
Để phòng bệnh cúm mùa, đặc biệt là cúm A(H1N1) có hiệu quả, có thể chủ động tiêm vắcxin phòng bệnh. Theo khuyến cáo của các chuyên gia, mỗi người nên tiêm 1 liều vắcxin cúm mỗi năm hoặc có thể tiêm vắcxin cúm bất cứ lúc nào trong mùa cúm, tốt nhất tiêm trước khi mùa cúm bắt đầu khoảng 1 tháng.
Đối tượng cần được tiêm vắcxin phòng bệnh cúm là người từ 50 tuổi trở lên; người có bệnh tim phổi kinh niên như hen phế quản, phổi tắc nghẽn kinh niên, trẻ bị hen suyễn; người lớn hay trẻ thơ bị các bệnh đái tháo đường hay thận mạn tính; nữ giới có thai trong mùa cúm; người lớn hay con trẻ bị nhiễm HIV hay được ghép tạng, trẻ từ 6 tháng - 18 tuổi phải dùng aspirin lâu ngày; những người có nguy cơ bị lây cao như nhân viên y tế, người sống chung với người có nguy cơ bị biến chứng do cúm cao...
Vắcxin phòng bệnh zona:
Cũng tại Mỹ, trọng tâm Kiểm soát và phòng ngừa Dịch bệnh cho biết có khoảng 1/3 số người Mỹ có thể sẽ phát triển mắc bệnh zona ở một số thời khắc và nguy cơ bị triệu chứng đớn đau tăng theo tuổi tác. Tình trạng đau đớn này có khả năng gây ra triệu chứng khó chịu kéo dài đến hàng tháng hoặc hàng năm, thậm chí một số trường hợp có thể gây mù lòa vĩnh viễn như những thông tin đã cung cấp và đây là căn do gây mù lòa đang có khả năng gia tăng ở những người cao tuổi. Một loại vắcxin mới đang được sử dụng có tác dụng phòng bệnh hiệu quả hơn 90% trường hợp trong việc ngăn ngừa bệnh zona ở những người cao tuổi và đã được dùng trong nhiều năm qua; vì thế cần quan tâm đến việc dùng loại vắcxin này để phòng bệnh zona.
Các chuyên gia y tế của nước ta cũng khuyến cáo những người từ 50 tuổi trở lên nên tiêm chủng vắcxin phòng ngừa bệnh zona. Trong nghiên cứu thực nghiệm, vắcxin này có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh zona và giảm nguy cơ đau dây tâm thần dưới thắt lưng xuống 67%. Tuy vậy, không nên sử dụng vắcxin cho những sản phụ mang thai, nhiễm HIV/AIDS hay có hệ miễn nhiễm yếu, đang hóa trị hay xạ trị điều trị ung thư, có tiền sử mắc bệnh bạch cầu và lymphoma, dị ứng với gelatin, kháng sinh neomycine hoặc bất kỳ thành phần nào có trong vắcxin. Hiệu quả bảo vệ của vắcxin cao nhất ở nhóm tuổi 50 - 59, cũng có thể thực hành ở những người cao tuổi hơn. Việc tiêm chủng cho những người trẻ hơn dưới 50 tuổi có thể làm giảm nhiều tỷ lệ biến chứng và tử vong. Do đó nên tiêm chủng vắcxin đề phòng bệnh zona từ tuổi 50 để đạt được hiệu quả bảo vệ ở độ tuổi 60.
Vắcxin phòng bệnh uốn ván, bạch hầu và ho gà:
Các nhà khoa học cho rằng vắcxin uốn ván, bạch hầu và ho gà TDP (Tetanus, Diphtheria, Pertussis) có khả năng đề phòng được bệnh uốn ván, bạch hầu và ho gà. thực tế trong quá vãng có thể bản thân đã sử dụng loại vắcxin phòng bệnh này khi còn nhỏ trong chương trình tiêm chủng mở mang nhưng vẫn có thể dùng lại nó để phòng bệnh khi có điều kiện cần thiết. Vắcxin phòng bệnh uốn ván và bạch hầu TD (Tetanus, Diphtheria) chỉ phòng được bệnh uốn ván và bạch hầu, loại vắcxin này cũng cần được tiêm chủng nhắc lại sau mỗi 10 năm. Các chuyên gia y tế cũng khuyến cáo những người trên 50 tuổi có thể tiêm chủng loại vắcxin này để phòng bệnh dễ mắc phải trong mùa đông.
Vắcxin phòng bệnh phế cầu khuẩn:
Bệnh do phế cầu khuẩn Streptococcus pneumoniae có thể gây ra nhiều biến chứng hiểm nguy, thậm chí bị tử vong nếu không được chữa trị kịp thời. Bệnh truyền nhiễm qua đường xúc tiếp, có thể xảy ra ở mọi người và mọi lứa tuổi; tuy nhiên, con trẻ dưới 2 tuổi và người lớn trên 65 tuổi có nguy cơ cao hơn. Các yếu tố nguy cơ khác làm dễ nhiễm bệnh là ở nhà bẩn, hệ miễn dịch suy yếu, vào bệnh viện bộc trực, dùng máy thở, mắc bệnh tiến triển như phổi tắc nghẽn mãn tính, hen, tim mạch, hút thuốc lá...
Để phòng bệnh do phế cầu khuẩn gây nên, các chuyên gia y tế khuyến cáo nên sử dụng vắcxin phòng bệnh để giúp cơ thể bảo vệ chống lại bệnh do nhiễm phế cầu khuẩn, tức thị những trường hợp nhiễm trùng hô hấp do loại vi khuẩn Streptococcus pneumoniae gây ra. trọng tâm Kiểm soát và dự phòng Dịch bệnh Mỹ đã khuyến cáo cả thảy những người lớn từ 65 tuổi trở lên nên tiêm chủng hai loại vắcxin phòng bệnh do phế cầu khuẩn gây nên có sẵn tại Mỹ là liên hiệp phế cầu khuẩn và polysaccharide phế cầu khuẩn. Ở nước ta cũng đang dùng loại vắcxin polysaccharide thuần tuý và vắcxin polysacharide cộng hợp; các chuyên gia y tế khuyến cáo cần dùng cho những người cao tuổi để đề phòng nhiễm bệnh đường hô hấp do phế cầu khuẩn trong mùa đông.
BS. NGUYỄN VÕ HINH
Ảnh minh họa
