Tăng huyết áp thai kỳ là biến chứng nội khoa thường gặp ở phụ nữ mang thai và là một trong những nguyên do quan trọng gây tử vong cho người mẹ. Chẩn đoán tăng áp huyết trong thai kỳ dựa vào trị số huyết áp của bệnh nhân (áp huyết tâm thu (HATT) ≥ 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương (HATTr) ≥ 90 mmHg) và phân loại thành chừng độ nhẹ (140-159/90-109 mmHg) hoặc nặng (≥ 160/110mmHg) khác với phân độ theo chỉ dẫn tăng huyết áp của ESC/ESH.
Tính đến nay, y học vẫn chưa xác định rõ căn do gây tăng áp huyết thai kỳ. Một số điều kiện có thể làm tăng nguy cơ phát triển tình trạng này. Bệnh tăng huyết áp thai kỳ có khả năng phát triển thành tiền sản giật. Những cô gái trẻ tuổi lần đầu mang thai có nguy cơ cao phải đối mặt với tình trạng sức khỏe này. Nó càng phổ quát hơn ở những đàn bà mang song thai, nữ giới trên 35 tuổi, phụ nữ bị tăng áp huyết kinh niên hoặc bị tăng áp huyết ở lần mang thai trước và nữ giới mắc bệnh tiểu đường.
Có nhiều thể tăng huyết áp khác nhau ở phụ nữ mang thai
Tăng áp huyết thai kỳ: Xác định khi tăng huyết áp xảy ra ở thai kỳ nhưng không có dấu hiệu tiền sản giật khác. Tăng huyết áp có thể trở lại thường nhật sau sinh 12 tuần hoặc trở thành tăng áp huyết mạn nếu áp huyết tiếp chuyện tăng sau đó.
Tiền sản giật: Thường được chẩn đoán dựa vào protein niệu và HATT trên140mmHg hoặc HATTr trên 90mmHg xảy ra sau tuần thứ 20 ở thai phụ có huyết áp thường nhật trước đó. Tiền sản giật xuất hiện ngay hơn trong lần mang thai đầu tiên, đa thai, thai trứng, hội chứng kháng phospholipid hoặc tăng huyết áp mạn tính, bệnh thận hoặc đái tháo đường. Tiền sản giật thường liên can với chậm phát triển thai do suy nhau và là duyên cớ thường gặp của sinh non. Vì tiểu đạm có thể là biểu lộ muộn nên bác sĩ cần ngờ tiền sản giật khi tăng áp huyết mới mắc đi kèm với đau đầu, rối loạn thị giác, đau bụng hoặc thất thường xét nghiệm đặc biệt là tiểu cầu thấp và/hoặc bất thường chức năng gan.
Tăng áp huyết kinh niên: Là áp huyết trên 140/90mmHg trước tuần thai thứ 20 hoặc chỉ sau tuần thai thứ 20 nhưng kéo dài đến 6 tuần sau sinh.
Tiền sản giật trên nền tăng áp huyết mãn tính: Khả năng này xảy ra cao khi đàn bà bị tăng áp huyết có thêm protein niệu lần đầu hoặc phụ nữ vốn đã bị tăng áp huyết và protein niệu nay lại tăng đột ngột huyết áp hoặc protein niệu, giảm tiểu cầu hoặc tăng men gan.
Thai phụ cần theo dõi huyết áp thẳng tắp để tránh hậu quả nặng nề.
Tăng huyết áp thai kỳ có nguy hiểm?
Đối với mẹ: Tăng áp huyết khi mang thai nếu không được kiểm soát thì có thể dẫn đến các tai biến cho sản phụ như nhau bong non, tai biến mạch máu não, suy tạng.
Đối với thai nhi: Nếu thân thể mẹ bị tăng áp huyết thai kỳ, tình trạng máu nuôi kém, thai nhi có thể bị nhẹ cân hay suy dinh dưỡng; hiểm nhất là tình trạng sinh non, thai chết lưu hay buộc phải cho con ra đời sớm để giảm bệnh lý cho mẹ vì các bệnh lý huyết áp của thai kỳ phần nhiều đều giảm rõ rệt sau khi thai được sinh ra. Tăng huyết áp khi mang thai cũng lấy ngưỡng là 140/90mmHg (ngưỡng cần điều trị).
dự phòng tăng áp huyết thai kỳ
Để đề phòng tăng áp huyết thai kỳ, bên cạnh việc khám thai đều đặn theo lịch, đo áp huyết thẳng thớm, thai phụ cũng cần điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt để hạn chế những nguyên tố nguy cơ gây tăng áp huyết: Hạn chế dùng nhiều muối trong chế biến thức ăn. Uống chí ít 8 cốc nước mỗi ngày. Tăng lượng protein nạp vào, giảm những thực phẩm chiên, xào, đồ ăn vặt. Nghỉ ngơi hợp lý. Tập thể dục đều đặn. Tránh uống rượu, bia, sử dụng chất kích thích như caffeine. Có thể sử dụng thêm thuốc bổ theo sự chỉ dẫn của bác sĩ.
Tăng áp huyết thai kỳ là bệnh lý nội khoa thường gặp nhất trong thời kỳ thai sản. Việc quan yếu cần làm là theo dõi sát huyết áp trước và trong khi mang thai. Nếu có tình trạng tăng huyết áp xảy ra, cần nhanh chóng đến gặp thầy thuốc để được khám và điều trị kịp thời nhằm đem lại người khỏe tốt nhất cho mẹ và con. Tăng áp huyết thai kỳ nếu không được phát hiện sớm sẽ rất nguy hiểm đến cả mẹ và bé, vì thế ngay khi biết mang thai, các bà mẹ nên đến các cơ sở y tế uy tín để được tầm soát và tham mưu điều trị hợp lý nếu có phát hiện tăng huyết áp thai kỳ.
BS. Hương Lan
0 nhận xét:
Đăng nhận xét